وبلاگ گويا

"برخورد با ديوار" ساخته فاتيح آکين، فيلمساز ترک تبار آلماني، از نسل دوم مهاجرين ترک در اين کشور، پس از هيجده سال توانست جايزه خرس طلايي برلين را نصيب سينماي آلمان کند. پس از موفقيت سال گذشته "خداحافظ لنين"، بهترين فيلم اروپايي 2003، جامعه سينمايي اروپا بار ديگر متوجه استعدادهاي نسل تازه سينماي آلمان شد.
"برخورد با ديوار" از آن گونه فيلم هايي است که با دل ساخته شده و بر دل هم مي نشيند. حکايت آشنايي و عشق نامتعارف جاهيت و سيبل، دو تن از همين نسل دومي هايي که در ميان دو فرهنگ کاملا متفاوت در تنگنا اند. فيلم، قبل از آن که پرداختي به موضوع مهاجرت و هويت فرهنگي باشد حکايتي است عاشقانه؛ به همين خاطر زباني جهاني دارد و تماشاگر را –از هر فرهنگي که باشد- با خود همراه مي کند. جاهيت مردي ميانسال، الکلي، وارفته، در خود و عصيانگر است که پس از ناکامي در خودکشي، با سيبل در بيمارستان آشنا مي شود. سيبل، دختريست سرکش، سرشار از جنب و جوش و گريزان و متنفر از آداب و رسوم سنتي خانواده خود؛ خانواده اي که او خود را در آن طرد شده حس مي کند. همين تناقض بارها موجب خودکشي او شده است. در همان آشنايي نخست، سيبل، براي گريز از خانواده، از جاهيت مي خواهد که با او ازدواج کند. اين آشنايي غريب، رابطه پرتنش، عجيب و پرفراز و نشيب اين دو، به همراه بنيان نامتعادل زندگي هر دوي اين شخصيت ها و فشارهاي ناشي از سنت هاي فرهنگي، المان هاي دراماتيکي هستند که جذابيت فيلم را تا به آخر حفظ مي کنند و فضايي برزخ وار، پوچ و درعين حال پرشور، سياه، اما همزمان شاد به فيلم مي دهند. شايد بتوان گفت تمام اين نشانه ها کافي است که اين فيلم به مزاج روحي ما ايراني ها – و ايضا شرقي ها- نزديک باشد.
نمي دانم فيلم هاي امير کوستوريکا، فيلمساز شهير بوسنيايي را دنبال کرده ايد؟ خلق و خوي اسلاوي شخصيت هاي فيلم هاي او، جذاب ترين وجه فيلم هاي او براي من هستند. خلق و خويي که ما نيز کمابيش از آن داريم، تلفيقي غريب از شادي و غم! در اين فيلم ها، آدم هاي فيلم ممکن است در مجلس عروسي همگي با هم خوش باشند و ناگهان همه زير گريه بزنند و در مجلس ترحيم گريه کنند اما پس از لحظه اي برقصند! سوررئاليسمي از کنش هاي رفتاري يک ملت. تلفيقي نامانوس از تراژدي و کمدي.
"برخورد با ديوار" براي من تقريبا همين فضا را داشت. در فيلم هاي کوستوريکا، پرسوناژها خود حامل اين نوع رفتارند و در فيلم فاتيح آکين موقعيت ها چنين فضايي را مي سازند.
چنين فضايي تا اواسط نيمه دوم فيلم حاکم است اما به مرور، با پايان سرکشي ها و طغيان هاي شخصيت هاي فيلم، با دستيابي آن ها به اين که از زندگي چه مي خواهند، آرامش و فضاي سنگين بر فيلم غالب مي شود و وجه تراژيک آن برجسته.

***

فاتيح آکين، هنگام دريافت جوايز بهترين فيلم اروپا، هم از
نگاه دست اندرکاران و هم از سوي مردم

اين فيلم علاوه بر تصاحب جوايز برلين و بهترين فيلم اروپا، جوايز بهترين بازيگران نقش اول مرد و زن را در جشنواره برلين نصيب بيرول اونل (جاهيت) و سيبل ککيلي (سيبل) کرد.
انتخاب بازيگر زن اين فيلم نيز جنجال برانگيز بود چرا که سيبل ککيلي پيش از اين بازيگر فيلم هاي پورنو بود که با بازي درخشانش در اين فيلم زندگي اش تغيير يافت.
بر خلاف انتظار اين موضوع در ترکيه واکنش منفي اي ايجاد نکرد اما در آلمان برخي روزنامه ها زندگي گذشته ککيلي را زير سئوال بردند. ککيلي که امسال نيز جايزه آهوي طلايي بهترين بازيگر زن آلمان را از آن خود کرد بارها به شکل رسمي به اين مطبوعات حمله و از خود دفاع کرده است. وي معتقد است چنين ديد سنتي اي همواره با گذشته به حال مي پردازد و نمي تواند درک کند که هر کسي مي تواند تغيير کند.
---------------

(1) به آلماني: Gegen die Wand و يا بر اساس ترجمه برخي از نشريات و خبرگزاري هاي ايراني از روي نام انگليسي آن Head-On "رو در رو"